Wisseling van de wacht bij Stichting Biowetenschappen en Maatschappij

Een interview met de vertrekkende voorzitter en zijn opvolger

Jelle Reumer heeft 4 jaar lang met verve de vergaderingen van Stichting Biowetenschappen en Maatschappij (BWM) geleid, daarvoor was hij 4 jaar bestuurslid. Hij heeft slechts van een ding spijt wat betreft zijn voorzitterschap: “Ik had het wel eerder moeten doen want het is ontzettend leuk, ik heb er echt van genoten”. Zijn opvolger, Raoul Hennekam, hoefde minder lang na te denken over het voorzitterschap en zei al na één bestuursjaar ‘ja’ tegen de rol van voorzitter. In dit interview blikken we terug, bespreken we hun favoriete boeken en kijken we vooruit naar de toekomst van de stichting.

Raoul Hennekam (l) en Jelle Reumer (r) schudden elkaar de hand. 

Stichting Biowetenschappen en Maatschappij zet zich in om kennis over biowetenschappen en hun gevolgen voor de samenleving toegankelijk te maken. Juist deze maatschappelijke relevantie motiveert Jelle, Raoul en de andere bestuurs- en adviesleden om zich al jarenlang vrijwillig in te zetten.

In zijn tijd als voorzitter heeft Jelle deze missie verder versterkt door bewust meer perspectieven en diversiteit in achtergrond te betrekken bij de stichting. Wanneer hem wordt gevraagd waar hij het meest trots op is, heeft hij een duidelijk antwoord: “Dat zijn de boeken die we sinds een aantal jaar in de vorm van een paperback maken. Het is inmiddels een rij die je in de boekenkast kunt zetten, 12 boeken hebben we ondertussen gemaakt. Daar ben ik het meest trots op.”.

Boeken als identiteit
Zelfs in de digitale samenleving waarin we nu leven, zien beide heren nog altijd het belang van deze fysieke boeken die de stichting uitbrengt. “Mensen blijven boeken lezen”, aldus Jelle. Hij vergelijkt dit met de terugkeer van vinyl: mensen, jong en oud, kopen weer massaal grammofoonplaten. “Ik denk niet dat als we 20 jaar verder zijn dat er geen boeken meer gemaakt worden, dat de boekwinkels niet meer bestaan.”.

Met onze boeken kunnen we vooral ook laten zien: ‘Kijk dit is wie wij zijn, dit is wat we kunnen doen, dit is leesbaar, pak er maar een paar tussenuit. Het is tastbaar!’

Raoul ziet ook de boekenwinkels nog lang niet verdwijnen, maar hij denkt wel dat het verspreidingsgebied en het bereik van de stichting zal groeien dankzij de digitalisering. “Maar voorlopig zullen we met die boeken vooral ook kunnen laten zien: ‘Kijk dit is wie wij zijn, dit is wat we kunnen doen, dit is leesbaar, pak er maar een paar tussenuit. Het is tastbaar!’” Overigens komen de PDF-versies van de boeken een half jaar na verschijnen gratis via onze website beschikbaar. Zo combineert de stichting de waarde van het fysieke boek met de mogelijkheden van digitale verspreiding.

Maarten van Rossem en Jules Destrooper
Beiden hebben uiteraard zelf ook favoriete boeken van de stichting. Jelle noemt Stadsnatuur als zijn favoriet, “maar eigenlijk is de hele serie mooi”. Wat maakt dit dan toch zijn favoriet? “Het is een onderwerp dat voor iedereen begrijpelijk is en waar iedereen dagelijks mee in aanraking komt. Als ik hier de deur uit loop, is het eerste wat ik zie: plantjes tussen de stoeptegels. Er lopen pissebedden en ’s nachts stikt het van de ratten.”. Hij is niet de enige Utrechter die zich verwondert over al het leven in de stad: “Maarten van Rossem, wie kent hem niet natuurlijk, is ook geïnteresseerd in stadsflora. We zijn samen de stad doorgelopen en hebben naar fossielen en stadsplantjes in stoepranden staan kijken, enorm interessant.”. Raoul is ook fan van het boek en heeft wat exemplaren uitgeleend aan zijn vrijwilligersgroep met wie hij de Utrechtse Spoorbaan onderhoudt: “Het zijn natuurlijk gewoon mensen die net als ik verder helemaal niet zoveel van natuur weten, maar die wel heel erg geïnteresseerd zijn.”. Zo vervult dit boek de missie van de stichting: wetenschappelijke inzichten vertalen naar kennis die relevant is voor de samenleving als geheel.

Raoul kiest als favoriet voor het eerste boek dat de stichting in 2025 uitbracht: Over gewicht. Hij benadrukt het maatschappelijk probleem en de vele facetten die aan bod komen, wat kenmerkend is voor alle boeken van de stichting. “Biologische facetten, maar ook maatschappelijke aspecten zoals de invloed van de voedingsindustrie.”. Het boek leverde hem nieuwe en schokkende inzichten op: “De mensen die voorheen in de tabaksindustrie werkten om ervoor te zorgen dat wij allemaal onze sigaretjes bleven roken, die zijn dus en masse  in de jaren 60 en 70 overgestapt naar de voedingsindustrie!”.

Jelle geeft toe dat hij sinds het lezen van dit boek bewuster is van ultrabewerkt voedsel en sindsdien de ingrediëntenlijst bekijkt tijdens het boodschappen doen. Ook de Jules Destrooper-koekjes die we van Raoul bij de koffie krijgen, worden kritisch bekeken door Jelle. Deze lekkernij weet de test te doorstaan, misschien omdat het flinterdunne koekjes zijn.

Het Klokhuis en het Koninklijk Huis
Nadat Raoul een tweede kopje koffie voor ons heeft ingeschonken, bespreken we hoe ze de toekomst van Stichting Biowetenschappen en Maatschappij voor zich zien. Dat Raoul niet lang hoefde na te denken over het voorzitterschap blijkt ook uit de vele concrete ideeën die hij al aandraagt voor de toekomst van de stichting. “Ik zou jongeren er graag nog meer bij willen betrekken. Ik heb gedacht aan een samenwerking met het Klokhuis. Het zou toch heel mooi zijn als we naar aanleiding van elk boek een Klokhuisaflevering zouden kunnen maken, zodat we ook de jonge kijker al bereiken?” Met zijn contacten bij het Klokhuis lijkt die ambitie niet onrealistisch.

Het zou toch mooi zijn als we bij elk boek ook een Klokhuisaflevering zouden kunnen maken, zodat we ook de jonge kijker al bereiken?

Daarnaast ziet Raoul kansen om de zichtbaarheid van de stichting te vergroten: “Ik denk dat we nog meer in de belangstelling moeten staan dan we nu doen. Bijvoorbeeld door nauwer samen te werken met een vertegenwoordiger van het Koninklijk Huis, zoals we in het verleden ook veel hebben gedaan?”. Beiden noemen de drie prinsessen als potentiële kandidaten, maar concluderen dat zij nu nog te jong zijn. “Maar ik denk dat we ze wel kunnen verleiden want onze stichting is tenslotte iets wat hun grootouders hebben opgericht, en waarin hun oom ook heel erg actief is geweest.”

Raoul refereert hier naar de oprichting van de stichting in 1969 op initiatief van Hare Koninklijke Hoogheid Prinses Beatrix en wijlen prins Claus. Jarenlang was Zijne Koninklijke Hoogheid Prins Claus (ere)voorzitter, ook Zijne Koninklijke Hoogheid Prins Friso is actief geweest in ons bestuur. Klik hier voor een krantenartikel uit 1971 over de beginjaren van de stichting.

Wijze raad
Hoewel de overdracht van het voorzitterschap inmiddels officieel heeft plaatsgevonden, kwam tijdens dit gesprek de overdracht steeds dichterbij. Daarom is het tijd om vooruit te blikken op een nieuw tijdperk. Raoul spreekt vol lof over zijn voorganger en zijn manier van leidinggeven: “Losjes, met humor aan de ene kant maar aan de andere kant ook weer vasthoudend aan de agenda. De voorzitter bepaalt voor een heel belangrijk gedeelte hoe een vergadering aanvoelt, hoe het loopt, hoe vrij mensen zich voelen om iets te zeggen. En als de voorzitter er zelf af en toe ook iets tussendoor gooit, dan is dat iets is wat ik graag over zou willen nemen.”. Jelle neemt de complimenten dankbaar in ontvangst en heeft nog een laatste tip voor zijn opvolger: “Je moet af en toe standvastig zijn, maar je moet gewoon jezelf blijven dan weet ik zeker dat het goed gaat.”. Gesterkt door deze wijze raad ziet Raoul zijn voorzitterschap met vertrouwen tegemoet. “En mezelf blijven, dat doe ik altijd.”

Geschreven door Esmée Nieuwenhuize, stagiaire Wetenschapscommunicatie