Hoe herken je een teek op je huid? - Biowetenschappen & Maatschappij

Geen producten in je winkelwagen.

18 april 2018
normaal verdiepend
10 minuten

Hoe herken je een teek op je huid?

De auteurs

Teken komen vrijwel overal in het groen voor. Ze leven in de buurt van bos of bosjes, op plekken met een laag dode bladeren of dichte begroeiing zoals hoog gras, klimop en varens. En misschien leven ze zelfs in je eigen tuin!

Uit Wagenings onderzoek blijkt namelijk dat ongeveer één op de drie tekenbeten in eigen tuin wordt opgelopen. Dat geldt natuurlijk vooral voor tuinen aan de rand van of midden in een natuurgebied maar ook regelmatig tuinen binnen de bebouwde kom. Twee voorwaarden voor teken zijn wel dat het niet te droog mag worden én dat er dieren leven. Vaak wordt gedacht dat teken alleen uit bomen vallen, maar dat is niet waar. Zij ‘stappen’ over van grassen en struiken naar dieren en mensen. Als ze daar eenmaal zitten, zoeken ze naar een geschikte plek om zich vast te bijten in je huid. Hun favoriete plekken zijn je liezen, knieholtes, oksels, bilspleet, randen van je ondergoed en achter je oren. Bij kinderen zoeken teken ook graag de haargrens in de nek op. Een teek is als hij nog geen bloed heeft gezogen erg klein, slechts 1 tot 3 millimeter. Dat is niet meer dan een plat maanzaadje. Teken zijn dan ook gemakkelijk over het hoofd te zien.

Check je lijf, check je kleding

Als je in een gebied woont of verblijft waar teken zitten, moet je nadat je op een plek waar mogelijk teken zitten bent geweest dezelfde dag nog de huid van top tot teen nakijken op teken. Omdat je niet de achterkant van je lichaam zelf kunt inspecteren, moet je dat iemand anders laten doen, of een spiegel gebruiken. Het liefst op een plek met goed licht. Als een teek net heeft gebeten, lijkt het of er een plat zwart puntje op je huid vastzit. Soms is er dan ook al een klein rood hof. Meestal is er dan ook lichte jeuk. Mensen die veel door teken worden gebeten, herkennen die jeuk vaak wel, maar toch worden zij ook verrast door teken die zij niet eerder hebben opgemerkt. Dus ook voor hen geldt: als je in het groen bent geweest, kijk jezelf dan ’s avonds voordat je in bed stapt na of laat je nakijken. Iets anders is dat teken zich graag een paar dagen verstoppen in kleren of schoenen. Als je in oude kleren in de tuin hebt gewerkt, kun je een paar dagen later alsnog een teek oplopen bij het aantrekken van die kleren, ook als je niet tussen de planten hebt gezeten. Wees ook altijd bedacht op meerdere teken. Er is geen enkele reden te veronderstellen dat slechts één teek je heeft gebeten. Eenmaal in huis gaan teken gelukkig binnen een dag of vijf dood door uitdroging. Een goede tip om teken uit kleding te krijgen, is om deze op 60 °C te wassen, of om nog droge kleding 10 minuten bij 60 °C in de wasdroger te stoppen.

Dikke teek

Als een teek lang (enkele dagen) op de huid zit en al die tijd bloed opzuigt, zwelt hij op tot een bruin of grijs bolletje ter grootte van een erwt. Bij mensen komt het meestal niet zo ver, maar honden- en kattenbezitters halen dergelijke grotere teken vaak uit de vacht van een hond. Dit zijn meestal de volwassen tekenvrouwtjes, die als ze zich helemaal hebben volgezogen én met een mannetje hebben kunnen paren tot 2000 eitjes kunnen leggen en daarna sterven. Uit die eitjes komen dan, als de eitjes op een vochtige plek liggen, de larven. Meestal gebeurt dit gewoon in de natuur. Daar kan het vrouwtje zich op grotere wilde dieren zoals reeën, egels, fazanten en hazen voeden, én is de kans groot dat de eitjes op een vochtig plekje op de bosbodem terecht komen. De larven die na enkele weken tot maanden tevoorschijn komen wachten dan ‘geduldig’ op een vogel of klein knaagdier. Daar kunnen ze zich volzuigen en pikken ze voor het eerst ziekmakende micro-organismen, zoals lymebacteriën uit het dier op. Als ze volgezogen zijn laten de larven zich vallen en vervellen in enkele weken of maanden tot nimf. Deze nimfen zijn regelmatig besmet met bijvoorbeeld de lymebacteriën. De nimfen veroorzaken via hun beet dan ook het vaakst de ziekte van Lyme. Als een nimf op een ‘wild’ dier bloed zuigt, en volgezogen weer op een gunstige plek terecht komt, vervelt hij in enkele maanden tot mannetje of vrouwtje.

 

Over de auteurs

Dr. Jannes van Everdingen
Dr. Jannes van Everdingen is dermatoloog en voorzitter van stichting Biowetenschappen en Maatschappij

Paperback Ziekte van Lyme

In 2021 is de paperback Lymeziekte uitgebracht. Bestel de paperback voor uitgebreide actuele informatie over teken en de ziekte van Lyme.

Ziekte van Lyme boek

Tekenbeten en Lyme

Meer informatie over de ziekte van Lyme? Bekijk dan de website van het RIVM

Thema's

Thema's

Bekijk ook eens onze thema’s met een overzicht van de cahiers, artikelen en lesmaterialen die hierop aansluiten.

Abonnement

Mis nooit meer een cahier

Met een jaarabonnement mis je niets meer! Wil je altijd op de hoogte blijven van de nieuwste ontwikkelingen op het gebied van de biowetenschappen? Neem dan een abonnement! Hiermee ontvang je een korting van 40% ten opzichte van de cahierprijs in de webwinkel. Daarnaast betaal je geen verzendkosten bij een abonnement. Het abonnement gaat in per 1 januari van het nieuwe kalenderjaar. Je kunt te allen tijde opzeggen, waarna je alleen nog de cahiers ontvangt die je hebt betaald.

Jaarabonnement
Vier keer per jaar krijg je onze boekjes automatisch thuisgestuurd. Zo bespaar je flink op de losse verkoopprijs en blijf je altijd op de hoogte.
Bekijk abonnement

Nooit meer iets missen?

Wil je altijd op de hoogte blijven van nieuwe boeken, dossiers en lesmaterialen? Schrijf je dan in voor onze nieuwsbrief. Wij sturen je maandelijks een overzicht van alle nieuwe content.

Schrijf je in